Jak przygotować się do kontroli?


W dniu 1 marca 2017r. weszła w życie ustawa o KAS z dnia 16 listopada 2016r.-Ustawa, której istotą jest zmniejszenie liczby dokonywanych kontroli – ma być ich mniej, za to mają być bardziej skuteczne. Dzięki takim narzędziom jak Jednolity Plik Kontrolny urzędy będą skuteczniej typować podmioty do kontroli. W większości spraw urzędy ograniczą się do czynności sprawdzających. Natomiast gdy pojawi się podejrzenie o nieprawidłowości w przeprowadzonych czynnościach, podatnik najpierw będzie mógł złożyć dodatkowe wyjaśnienia, albo nawet złożyć deklarację korygującą.

W związku z powyższym zmieniono zasady kontrolowania podatników. W organach skarbowych powstały komórki mające na celu przeprowadzanie w szczególności:

  • kontrolę celno-skarbową tzw. „twardą kontrolę” do czynów zabronionych o znacznym stopniu np. w stosunku do zorganizowanych grup przestępczych;
  • kontrolę uproszczoną tzw. „miękką kontrolę” do kontrolowania pozostałych spraw;
  • audyt i czynności audytowe;
  • urzędowe sprawdzenie;
  • czynności operacyjno-rozpoznawcze.

I tak do najważniejszych wprowadzonych zasad przeprowadzania kontroli należą:

  1. Brak właściwości miejscowej.

Czynności kontrolne mogą być wykonywane w urzędzie celno-skarbowym, w siedzibie kontrolowanego, w miejscu prowadzenia lub przechowywania ksiąg podatkowych oraz w każdym innym miejscu związanym z prowadzoną przez kontrolowanego działalnością, w tym w lokalu mieszkalnym lub w miejscach, w których mogą się znajdować urządzenia, towary lub dokumenty dotyczące tych urządzeń, towarów lub czynności podlegających kontroli. Czynności kontrolne mogą być również wykonywane w innych urzędach obsługujących organy KAS. (art. 59 Ustawy).

Naczelnik urzędu celno-skarbowego może wykonywać kontrolę celno-skarbową na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. (art. 61 Ustawy).

Oznacza to, że kontrolerzy z nowo utworzonych urzędów celno-skarbowych mogą przeprowadzać kontrole na terenie całego kraju, a nie tylko na terenie danego województwa. Oznacza to, że przykładowo kontrolę we Wrocławiu mogą prowadzić urzędnicy z Poznania.

  1. Wszczęcie kontroli bez wcześniejszego zawiadomienia.

Wszczęcie kontroli celno-skarbowej następuje z urzędu, na podstawie upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej udzielonego kontrolującemu.

Datą wszczęcia kontroli celno-skarbowej jest dzień doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej.

W przypadku podejrzenia, że nie są przestrzegane przepisy oraz okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne przeprowadzenie kontroli celno-skarbowej, jest ona wszczynana na podstawie okazywanej legitymacji służbowej (art. 62 Ustawy).

Oznacza to, że kontrolujący nie muszą już uprzedzać o zamiarze wszczęcia kontroli jak dotychczas. Kontrole mogą rozpocząć od razu w dniu doręczenia upoważnienia do jej przeprowadzenia, a nie tak jak do tej pory, musieli odczekać 7 dni. Co się z tym wiąże, podatnicy mają mniej czasu na weryfikację swoich rozliczeń i przygotowanie się do kontroli.

  1. Prawo do korekty w czasie trwania kontroli.

W zakresie kontroli, kontrolowanemu przysługuje w terminie 14 dni od dnia doręczenia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celno-skarbowej uprawnienie do skorygowania deklaracji w zakresie objętym tą kontrolą. Korekta deklaracji złożona po upływie tego terminu, a przed zakończeniem kontroli celno-skarbowej nie wywołuje skutków prawnych.

Podatnicy mają, więc prawo do złożenia korekty w czasie trwania kontroli, czego nie wolno było robić dotychczas. Mają na to 14 dni od dnia wszczęcia kontroli. Jest to dobra zmiana, ponieważ rolą kontroli jest sprawdzenie prawidłowości rozliczania się podatnika z nałożonego na niego obowiązku płacenia podatków, a nie szukanie błędów i karanie go.

  1. Kontrola w 3 miesiące

Kontrola celno-skarbowa powinna być zakończona bez zbędnej zwłoki, jednak nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia jej wszczęcia.

O każdym przypadku niezakończenia kontroli celno-skarbowej we właściwym terminie zawiadamia się pisemnie kontrolowanego, podając przyczyny przedłużenia terminu zakończenia kontroli celno-skarbowej i wskazując nowy termin jej zakończenia.

Dokumenty zgromadzone po upływie terminu, o którym mowa wyżej, nie stanowią dowodu w kontroli celno-skarbowej, postępowaniu podatkowym, postępowaniu celnym lub postępowaniu karnym skarbowym, chyba że został wskazany nowy termin zakończenia kontroli. (art. 63 Ustawy).

Postępowanie kontrolne powinno być zakończone w ciągu maksymalnie 3 miesięcy, jednak jeśli już kontrolujący nie zmieszczą się w tym terminie o każdym przedłużenia muszą poinformować odrębnym pismem.

  1. Prawo do wglądu w dokumenty i przeszukanie lokalu.

W ramach kontroli celno-skarbowej przysługuje uprawnienie do:

1)  żądania udostępniania akt, ewidencji, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli celno-skarbowej oraz do sporządzania z nich odpisów, kopii, wyciągów, notatek, wydruków i udokumentowanego pobierania danych w formie elektronicznej;

2)  wstępu, przebywania i poruszania się na gruncie oraz w budynku, lokalu lub innym pomieszczeniu kontrolowanego;

3)  dokonywania oględzin;

4)  legitymowania lub ustalania w inny sposób tożsamości osób, jeżeli jest to niezbędne na potrzeby kontroli;

5) przesłuchiwania kontrolowanego lub świadków;

6) przeszukiwania lokali, w tym lokali mieszkalnych, innych pomieszczeń i miejsc oraz rzeczy, w tym z użyciem urządzeń technicznych i psów służbowych;

7) zasięgania opinii biegłych;

8) zabezpieczania zebranych dowodów;

9) żądania przeprowadzenia spisu z natury;

10) sporządzania szkiców, kopiowania, filmowania, fotografowania oraz dokonywania nagrań dźwiękowych;

11) zbierania innych niezbędnych materiałów w zakresie objętym kontrolą celno-skarbową;

12) badania towarów, surowców, półproduktów i wyrobów, w tym pobrania próbek towarów, surowców, półproduktów i wyrobów gotowych, w celu ich zbadania;

13) żądania powtórzenia, jeżeli to możliwe, każdej czynności, w wyniku której uzyskuje się dane o przyjmowanych, wydawanych lub wprowadzanych do procesu produkcyjnego surowcach, materiałach, produkcji w toku i półproduktach oraz uzyskanych produktach, wyrobach gotowych i wysokości strat produkcyjnych;

14) przeprowadzania w uzasadnionych przypadkach, w drodze eksperymentu, doświadczenia lub odtworzenia możliwości gry na automacie lub gry na innym urządzeniu;

15) żądania zamknięcia dokumentacji dotyczącej towarów i czynności podlegających kontroli

celno-skarbowej w celu umożliwienia porównania stanu rzeczywistego ze stanem ewidencyjnym;

16) uczestniczenia w podlegających kontroli celno-skarbowej czynnościach w zakresie produkcji, przemieszczania i zużycia wyrobów akcyzowych, w szczególności ich wytwarzania, uszlachetniania, przerabiania, skażania, rozlewu, przyjmowania, magazynowania, wydawania, przewozu i niszczenia, oraz w zakresie stosowania i oznaczania tych wyrobów znakami akcyzy;

17) żądania złożenia wyjaśnień dotyczących przedmiotu kontroli celno-skarbowej;

18) nakładania zamknięć urzędowych na urządzenia, pomieszczenia, naczynia oraz środki

przewozowe. (art. 64 Ustawy)

Największa zmiana dotyczy możliwość przeszukania lokalu przedsiębiorcy, a także mieszkania prywatnego praktycznie w każdej sytuacji. Ponadto przeszukanie to może nastąpić z użyciem urządzeń technicznych i psów służbowych. Przed zmianą kontrolujący mogli przeszukać pomieszczenia tylko w przypadkach wymienionych w ustawie.

  1. Możliwość żądania dokumentów za okres nieobjęty kontrolą

Żądanie udostępnienia akt o których mowa wyżej, może dotyczyć akt, ksiąg i wszelkiego rodzaju dokumentów związanych z przedmiotem kontroli, także za okres inny niż okres objęty kontrolą, jeżeli nie upłynął jeszcze termin ich przechowywania przewidziany w odrębnych przepisach (art. 64 Ustawy).

Przed zmianą kontrolujący co do zasady mogli żądać dokumentów i informacji odnoszących się tylko do badanego okresu, natomiast po zmianie przepisów mogą żądać dokumentów również za inne okresy, jeżeli nie upłynął termin ich przechowywania.

Celem wprowadzonych zmian jest zwiększenie wpływów do budżetu, uszczelnienie systemu podatkowego, zmniejszenie biurokracji i przeniesienie części pracowników do pomocy podatnikom i przedsiębiorcom.

 

Anna Buczyńska

Biuro Rachunkowe PARTNERS